Milliyet Ege 23.12.2007

Adalet Bakanı Mehmet Ali Şahin’in geçtiğimiz ay, sigara ile ilgili yasa tasarısı konusunda söylediği, ”Vatandaşımızın zaten elinde bir sigarası kaldı. Ona da fazla müdahale etmeyelim” sözlerinin ardından; Başbakan Erdoğan da, ”Sigara kullanımı ile mücadele bizim için daima gündemimizde olan terörle mücadele kadar önemli bir hale gelmiştir. Çünkü geleceğimiz katlediliyor aslında” sözleri ile gündeme geldi.
Her ikisinin sözlerinde gerçek payı var. Bakan Şahin’in sözlerindeki gerçek ”…Vatandaşımızın zaten elinde bir sigarası kaldı” sözleri ile kısıtlı. Başbakan Erdoğan’ın ‘’sigara” ve ”terör” karşılaştırması ise ”yol açtıkları ölüm sayısı” açısından dikkatleri sigara sorununa çekmek yönüyle makul görünebilir; ancak ”terörün önemini hafifleteceği” ve daha önemlisi ”şehit ailelerinin yaralı yüreklerini daha da incitebileceği” göz önüne alındığında uygun değil. Ayrıca, sigaranın kullanımı ile mücadele, terörle mücadele kadar önemli ise insan sağlığına alkolden çok daha zararlı olduğu kanıtlanmış sigara içmenin sadece ”mekruh” olduğuna ilişkin çok eski devirlere ait dini yorumların yeniden gözden geçirilmesi de gerekmez mi?
Yıllardır sevdiğim birçok insanın sigarayı bırakmasında sıklıkla telkin, bazen de rüşvet ve şantaj (oğlum) yoluyla katkıda bulundum. Yönetici olduğum dönemde öğrenci kantinlerinde sigara içilen birimleri düzenledikten sonra sigarayı yasaklamaya çalıştım, sigara firmalarının cazip sponsorluk tekliflerini hep olumsuz yanıtladım. Bu köşede yer alan 17.07.2005 tarihli ”Sözüm oğluma ve tüm gençlere” başlıklı yazıda o tarihte de gündemde bulunan ”Tütünün zararlarını önlemeye dair kanun” konusunda ”Altıncı hissim bu kanun teklifinin bir yerlerde takılacağını söylüyor, umarım yanılıyorumdur” diye yazmıştım. Bu nedenle Başbakan Erdoğan’a şu iki soruyu sorma hakkım var sanırım:
1- Geleceğimizi katleden sigarayla mücadele madem terörle mücadele kadar önemli, yıllardır hazır olan kanun teklifini neden bugüne dek yasalaştırmadınız?
2-Sürecin uzamasında ABD, İngiltere gibi ülkelerin ve büyük sigara firmalarının baskıları rol oynamış mıdır? Her ne olursa olsun, umarım bu kez yanılırım, teklif bir an önce yasalaşır ve masum çocuklarımızın, gençlerimizin körpe ciğerleri daha fazla zarar görmez.

(Prof. Dr. Ülgen Zeki Ok’un kaleminden, ulgenok@ulgenok.net) 

Öncelikle şunu söyleyeyim ki ben bir hayvanseverim; çocukluğumdan bu yana çok sayıda hayvan besledim ve kaçınılmaz değilse hayvanların öldürülmelerine karşıyım. Sokak köpekleri, bu hayvanlardan yakınanlar ile hayvanseverler arasında sorun olmayı sürdürürken, başta belediyeler olmak üzere, yetkililer iki tarafa da yaranamıyor. Çıkan yasa, sorunları çözmekten uzak. Ana sorunsa, olaya bilimsel değil, duygusal yaklaşılması.
Hayvanların bazıları insanlarda alerjik belirtilere yol açarken, ”zoonoz” denen enfeksiyonları da bulaştırabiliyor. En tehlikeli zoonozları bulaştıranlarsa, insanların en yakın dostu köpekler. Veteriner kontrolü altındaki ev köpeklerine uygulanan aşı ve periyodik ilaçlarla bu enfeksiyonların insana bulaşmasını önlemek olası; ancak sokak köpeklerinde bu riski ortadan kaldırmak çok güç.
* * *
Kuduz enfeksiyonu, hastalık tablosu ortaya çıktığında neredeyse her zaman dramatik bir ölümle sonuçlandığından her zaman önemsenir. Türkiye’de çok sık gözlenen, cerrahi yöntemlerle güç tedavi edilebilen ve ölümle sonuçlanabilen ”kist hidatik” enfeksiyonuna ise yeterince önem verilmez nedense. Kist hidatik enfeksiyonu konusunda hazırladığımız film geçen yıl Sağlık Bakanlığı’nca Türkiye’deki tüm yerel televizyonlara dağıtıldı. Filmde insanları köpeklerden soğutmamak, aksine sokak köpeklerini sahiplenmelerini özendirmek için yoğun çaba sarf edildi.
Kulağa çok hoş gelen sokak köpeklerini ”Aşıla, kısırlaştır, yaşat” yöntemi insanları kuduz enfeksiyonuna karşı bir ölçüde koruyabilirse de kist hidatik enfeksiyonuna karşı korumada son derece yetersiz. Bu yöntem uygulanırken, insan sağlığının korunabilmesi için işaretlenmiş tüm sokak köpeklerinin üç ayda bir hayvan barınaklarında toplanması, tümüne prazikuantel içeren ilaçlar verilmesi ve ilaç sonrası 3-4 gün boyunca parazitli dışkılarının toplanıp, gömülerek veya yakılarak zararsız hale getirilmesi gerekiyor.
* * *
Manisa’da ilköğretim okullarındaki çocuklarda dünyada ilk kez il bazında örnekleme yöntemi uygulayarak kist hidatik enfeksiyonunu araştırdık ve 6 bin 93 çocuğun 9’unda, yani her 677 çocuğun birinde bu ölümcül enfeksiyona rastladık, ki bu kabul edilebilir düzeyin çok üzerinde.
Tanıdığım hayvanseverlerin tümü, insanları, özellikle de çocukları çok sever ve bu bilimsel veriler ışığında ”Aşıla, kısırlaştır, yaşat” yöntemini eminim yeniden değerlendireceklerdir. Kanımca bu yöntem ancak dışarıdan köpek girişinin denetlenebildiği küçük adalarda başarılı olabilir. Çözüm yolu ise belediyelerin öncülüğünde hayvan toplama merkezlerinin koşullarının iyileştirilmesinde yatıyor.

(Prof. Dr. Ülgen Zeki Ok’un kaleminden, ulgenok@ulgenok.net)